Sözlük

Elektrikli Araç Sözlüğü

Elektrikli araç ve şarj dünyasında sık geçen terimlerin kısa tanımları. Ayrıntılı anlatımı olan terimlerde ilgili rehbere bağlantı var.

Terim

Rehberli terim

A

AC şarj(alternatif akımla şarj): Şebekedeki alternatif akımın araca olduğu gibi verildiği şarj türü. Akımı bataryanın kabul ettiği doğru akıma araç içindeki şarj cihazı (OBC) çevirir; bu yüzden şarj hızı aracın OBC gücüyle sınırlıdır (çoğu araçta 7–11 kW). Ev, iş yeri ve otopark şarjı genellikle AC'dir.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araçlarda şarj kaybı nedir? AC ve DC şarjda ne kadar enerji kaybolur?
Araç içi şarj cihazı(OBC, On-Board Charger): AC şarjda şebekeden gelen alternatif akımı bataryanın kabul ettiği doğru akıma çeviren, aracın içindeki dönüştürücü. AC şarj hızının üst sınırını belirler; dönüşüm sırasında enerjinin bir kısmı ısı olarak kaybolur.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araçlarda şarj kaybı nedir? AC ve DC şarjda ne kadar enerji kaybolur?

B

Batarya ön ısıtma(preconditioning, batarya hazırlama): Hızlı şarjdan önce bataryanın ideal şarj sıcaklığına getirilmesi. Navigasyonda hızlı şarj istasyonu hedeflendiğinde birçok araç bunu kendiliğinden yapar; soğuk havada şarj süresini belirgin biçimde kısaltır.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araç şarj ederken nelere dikkat edilmeli? 10 pratik öneri
Bekleme ücreti(işgal ücreti, park ücreti): Bazı operatörlerin şarj bittikten sonra araç istasyonda bırakıldığında dakika başına aldığı ek ücret. Amacı istasyonun bir sonraki kullanıcıya boşaltılmasını sağlamaktır; koşullar operatörün uygulamasında yazar.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araç şarj ederken nelere dikkat edilmeli? 10 pratik öneri
Brüt ve net batarya kapasitesi(kullanılabilir kapasite): Brüt kapasite bataryanın toplam enerji kapasitesi, net kapasite ise aracın kullanmana izin verdiği kısımdır. Aradaki tampon bataryayı korur; menzil hesabında net kapasite esas alınır.

C

CCS2(Combo 2, CCS Combo 2): Type 2 soketin altına iki büyük DC pimi eklenmiş hızlı şarj konnektörü. Avrupa'da ve Türkiye'de DC hızlı şarjın standart soketidir; yeni satılan elektrikli araçların neredeyse tamamı CCS2 girişlidir.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araç şarj ederken nelere dikkat edilmeli? 10 pratik öneri
CHAdeMO: Japonya kökenli DC hızlı şarj standardı. Avrupa'da yerini CCS2'ye bırakmıştır; eski Nissan Leaf gibi az sayıda modelde kullanılır ve yeni istasyonlarda giderek daha az bulunur.
COP(performans katsayısı, Coefficient of Performance): Bir ısıtma sisteminin verdiği ısının harcadığı elektriğe oranı. COP 2 olan ısı pompası 1 kWh elektrikle 2 kWh ısı sağlar; dış sıcaklık düştükçe COP de düşer.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araçlarda ısı pompası nedir? PTC ısıtıcıdan farkı ve menzile etkisi

D

DC şarj(hızlı şarj, doğru akımla şarj): Dönüşümün istasyonda yapıldığı, bataryaya doğrudan doğru akımın verildiği şarj türü. Araç içi şarj cihazı devreye girmediği için 50 kW'tan 400 kW'a kadar güç alınabilir. Yol üstü hızlı şarj istasyonları DC'dir.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araçlarda şarj kaybı nedir? AC ve DC şarjda ne kadar enerji kaybolur?

I

Isı pompası(heat pump): Dış havadaki ve aracın tahrik sistemindeki ısıyı soğutucu akışkan döngüsüyle kabine taşıyan ısıtma sistemi. Isıyı üretmek yerine taşıdığı için harcadığı elektrikten daha fazla ısı sağlar; kışın menzil kaybını azaltır.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araçlarda ısı pompası nedir? PTC ısıtıcıdan farkı ve menzile etkisi

K

kW(kilovat): Güç birimi: enerjinin ne hızla aktarıldığını gösterir. Şarj istasyonunun ve aracın şarj hızı kW ile anlatılır; 11 kW AC şarj, kayıplar hariç bir saatte yaklaşık 11 kWh enerji aktarır.
kWh(kilovatsaat): Enerji birimi. Batarya kapasitesi, tüketilen elektrik ve şarj istasyonlarındaki ücretlendirme kWh ile ifade edilir. 1 kWh, 1 kW güçle bir saat boyunca aktarılan enerjidir.

L

LFP(lityum demir fosfat): Kobalt ve nikel içermeyen, uzun ömürlü ve görece ucuz lityum iyon batarya kimyası. Aynı ağırlıkta NMC'ye göre daha az enerji depolar; birçok üretici LFP bataryalarda düzenli olarak %100'e şarjı önerir.Ayrıntılı rehber: LFP ve NMC batarya farkı nedir, hangisi daha iyi?

M

Menzil: Elektrikli aracın tam dolu bataryayla gidebildiği mesafe. Resmi değer WLTP ile ölçülür; gerçek menzil hız, dış sıcaklık, iklimlendirme, yük ve yol eğimine göre değişir.Ayrıntılı rehber: Klima ve ısıtma elektrikli araç menzilini ne kadar etkiler?

N

NMC(nikel mangan kobalt): Enerji yoğunluğu yüksek, uzun menzilli araçlarda yaygın lityum iyon batarya kimyası. Üreticiler NMC bataryalarda günlük kullanımda doluluk sınırını %80–90 civarında tutmayı önerir.Ayrıntılı rehber: LFP ve NMC batarya farkı nedir, hangisi daha iyi?

Ö

Ön iklimlendirme(kabin ön ısıtma, kabin ön soğutma): Yola çıkmadan önce kabinin uygulama ya da zamanlayıcıyla ısıtılması veya soğutulması. Araç şarja takılıyken yapıldığında gereken enerji şebekeden gelir, bataryadaki menzil korunur.Ayrıntılı rehber: Klima ve ısıtma elektrikli araç menzilini ne kadar etkiler?

P

PTC ısıtıcı(rezistanslı ısıtıcı): Elektriği doğrudan ısıya çeviren direnç tipi ısıtıcı. Çabuk ısınır ve çok soğukta da çalışır, ancak harcadığı her kWh elektrikten en fazla 1 kWh ısı elde edilir; ısı pompasına göre daha fazla enerji tüketir.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araçlarda ısı pompası nedir? PTC ısıtıcıdan farkı ve menzile etkisi

R

Rejeneratif frenleme(rejen, geri kazanımlı frenleme): Yavaşlarken elektrik motorunun jeneratör gibi çalışarak hareket enerjisini elektriğe çevirip bataryaya geri vermesi. Şehir içi dur-kalk trafikte menzile belirgin katkı sağlar ve fren balatalarını daha az aşındırır.

S

SoC(State of Charge, doluluk oranı, şarj seviyesi): Bataryanın o anki doluluk yüzdesi. Araç göstergesindeki yüzde değeri SoC'dir; %20–80 aralığı günlük kullanım ve hızlı şarj için en verimli bölgedir.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araç şarj ederken nelere dikkat edilmeli? 10 pratik öneri
SoH(State of Health, batarya sağlığı): Bataryanın yeniyken sahip olduğu kapasiteye göre bugün ne kadar enerji tutabildiğinin yüzdesi. %90 SoH, bataryanın ilk kapasitesinin onda dokuzunu koruduğu anlamına gelir.

Ş

Şarj eğrisi(şarj profili): DC şarjda aracın kabul ettiği gücün doluluk oranına göre değişimi. Güç düşük doluluk seviyelerinde yüksektir, batarya dolmaya yaklaştıkça (çoğu araçta %60–80'den sonra) belirgin şekilde düşer.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araç şarj ederken nelere dikkat edilmeli? 10 pratik öneri
Şarj kaybı(şarj verimi): Şebekeden ya da istasyondan çekilen enerji ile bataryaya gerçekten giren enerji arasındaki fark. Dönüştürücülerde, kablolarda ve şarj sırasında çalışan batarya ısıtma-soğutma sisteminde ısı olarak harcanır; düşük güçlü AC şarjda oranı daha yüksektir.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araçlarda şarj kaybı nedir? AC ve DC şarjda ne kadar enerji kaybolur?

T

Type 2(Tip 2, Mennekes): Avrupa'da ve Türkiye'de AC şarj için kullanılan standart soket (IEC 62196-2). Kamuya açık AC istasyonların ve ev şarj cihazlarının çoğu Type 2 konnektörlüdür.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araç şarj ederken nelere dikkat edilmeli? 10 pratik öneri

V

V2L(Vehicle-to-Load, araçtan cihaza enerji): Aracın bataryasındaki enerjiyle priz üzerinden dış cihazları (kamp ekipmanı, alet, ev aleti) çalıştırabilme özelliği. Desteklenen araçlarda adaptörle ya da kabindeki prizden modele göre yaklaşık 2–3,6 kW güç alınabilir.
Vampir tüketim(park tüketimi, bekleme tüketimi): Araç kullanılmadan park halindeyken elektronik sistemlerin, uzaktan bağlantının ve batarya yönetiminin harcadığı enerji. Nöbet modu ve sık uygulama kontrolü bu tüketimi artırır.

W

Wallbox(duvar tipi şarj cihazı, ev şarj ünitesi): Eve ya da iş yerine sabit olarak monte edilen AC şarj ünitesi. Genellikle 7,4 kW (tek faz) ya da 11–22 kW (üç faz) güç verir; standart prize göre daha hızlı ve daha güvenlidir.Ayrıntılı rehber: Elektrikli araçlarda şarj kaybı nedir? AC ve DC şarjda ne kadar enerji kaybolur?
WLTP(Worldwide Harmonised Light Vehicles Test Procedure): Avrupa'da ve Türkiye'de araçların tüketim ve menzil değerlerinin ölçüldüğü standart laboratuvar test döngüsü. Gerçek kullanımda menzil hıza, sıcaklığa ve iklimlendirmeye göre WLTP değerinden düşük ya da yüksek olabilir.Ayrıntılı rehber: Klima ve ısıtma elektrikli araç menzilini ne kadar etkiler?